Havayolu Taşımacılık Fiyatları Nasıl Hesaplanır?

Havayolu taşımacılık fiyatları çoğu zaman tek bir “kg başına ücret” gibi görünse de gerçekte, birden fazla değişkenin çarpıldığı ve toplandığı bir maliyet modeline dayanır. Doğru hesaplama yapmak için önce hangi ağırlığın faturalandırılacağını, sonra hangi yerel ve hat bazlı ek ücretlerin devreye girdiğini bilmek gerekir. Bu rehber, hava navlun tekliflerini okurken ve kendi ön hesaplamanızı yaparken ihtiyacınız olan çerçeveyi adım adım sunar.

Havayolu fiyatlandırmanın temeli, chargeable weight

Havayolu navlununda faturalama, gerçek ağırlık ile hacimsel ağırlığın karşılaştırılması ile başlar. Büyük hacimli ama hafif gönderiler uçağın kargo kabininde yer kaplar, bu yüzden fiyatlandırma ağırlık ve hacim dengesine göre yapılır.

• Gerçek ağırlık, kantarda görünen kilogramdır.
• Hacimsel ağırlık, kolilerin ölçülerine göre hesaplanan teorik kilogramdır.
• Faturalandırılan ağırlık, iki değerden büyük olanıdır, chargeable weight olarak geçer.

Uluslararası standartta hacimsel ağırlık hesaplaması genellikle şu şekildedir, IATA kargo standardı:

Hacimsel ağırlık, cm cinsinden, uzunluk x genişlik x yükseklik, 6000, örneğin 60 x 40 x 40, 6000, 16 kg.

Not: Express kuryeler farklı çarpanlar kullanabilir, örneğin 5000 gibi. Havayolu kargo hatlarında yaygın uygulama 6000’dir. Ayrıntı için IATA’nın TACT referanslarına bakılabilir, IATA TACT.

Ağırlık basamakları, weight breaks

Hava navlun kg fiyatı, ağırlık yükseldikçe düşebilen basamaklı bir yapı ile ilerler. Tipik basamak aralıkları şöyledir, havayolu ve hat bazında değişebilir:

Sonuç: Ön hesap yaparken chargeable weight değerinizin hangi basamağa girdiğini belirleyin. Kg başı navlunu o basamaktaki fiyatla çarpacaksınız.

Toplam hava kargo maliyetini oluşturan kalemler

Bir teklif metninde “all-in” ifadesi geçse bile, toplam maliyeti anlamak için masrafları bileşenlerine ayırmak faydalıdır. Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan kalemlerin yapısını ve faturalama mantığını özetler:

Bu kalemlerden hangilerinin fiyata dahil olduğu, teklifte açıkça belirtilmelidir. Düzgün bir teklif “dahil olanlar, dahil olmayanlar, geçerlilik, transit süre, hat ve aktarma noktası” gibi bilgileri içerir.

Incoterms, maliyeti kimin ödediğini belirler

Aynı hattaki aynı yük için maliyeti bazen satıcı, bazen alıcı üstlenir. Bu ayrımı Incoterms yapar. Özet tablo:

Detaylı kurallar için ICC’nin sayfasına bakabilirsiniz, Incoterms kuralları. Teklifte yanlış Incoterms seçimi, toplam maliyeti ve risk dağılımını ciddi biçimde değiştirir.

Hattın, sezonun ve servis seviyesinin etkisi

• Hat ve güzergah: Direkt uçuşlu hatlar genelde daha öngörülebilir, aktarmalı hatlar değişken yakıt, güvenlik ve bağlantı riskleri nedeniyle farklı fiyat ve süre doğurur.
• Sezon ve kapasite: Tatil dönemleri, lansman dönemleri, üretim pikleri, küresel kargo kapasitesi ve akaryakıt trendleri kg fiyatlarını etkiler. Piyasadaki dalgalanmalar nedeniyle teklif geçerlilik süreleri kısa olabilir.
• Servis seviyesi: Express serviste uçuş önceliği ve hız için daha yüksek kg fiyatı, deferred seçenekte uygun fiyat, daha uzun transit süre görülebilir.
• Yük tipi: Lityum piller, biyolojik örnekler, tehlikeli maddeler, aşırı hacim veya aşırı uzunluk, soğuk zincir gibi özellikler ek ekipman ve dokümantasyon gerektirir, bu da ücrete yansır.
• Paketleme ve ölçü doğruluğu: Palet ölçüsünün hatalı verilmesi, kapıdan kapıya karayolu taşımasında ve havalimanı kabulünde ek maliyet tetikleyebilir. Birimlerin standart palet ölçülerine uygun planlanması önemlidir.

Adım adım hesaplama yöntemi

1. Tüm kolilerin adedini, ölçülerini ve gerçek ağırlığını toplayın.
2. Her koli için hacimsel ağırlığı hesaplayın, 6000’e bölün, toplam hacimsel ağırlığı bulun.
3. Chargeable weight, gerçek ve hacimsel toplamın büyük olanıdır, bunu not edin.
4. Ağırlık basamağınızı belirleyin, 45, 100, 300, 500, 1000 kg gibi.
5. Seçilen hat ve servis seviyesine ait kg fiyatını uygulayın.
6. Yakıt ve güvenlik gibi hat bazlı ek ücretleri ekleyin.
7. Origin, destination yer hizmetleri ve dokümantasyon kalemlerini, Incoterms’e göre sorumlu tarafa ekleyin.
8. Kapıdan kapıya isteniyorsa kara nakliye ücretlerini ekleyin.
9. İthalatta doğacak vergi ve resimleri, gümrük müşavirinizle ayrıca hesaplayın.

Örnek hesaplama 1, yoğun yük, gerçek ağırlık belirleyici

Senaryo, İstanbul IST çıkışlı, Frankfurt FRA varışlı, 3 koli, her biri 60 x 40 x 40 cm, toplam gerçek ağırlık 90 kg.

• Hacimsel ağırlık, koli başına 60 x 40 x 40, 6000, 16 kg, 3 koli, 48 kg.
• Chargeable weight 90 kg, çünkü 90, 48’den büyük.
• Ağırlık basamağı, +45 ile +100 arası. Kg fiyatı hat ve döneme göre değişir.

Örnekleme amacıyla, tamamen temsili, fiyat teklifi değildir, birim değerler ile hesaplayalım:

• Baz navlun, 90 x 3,50, 315,00
• Yakıt, 90 x 0,80, 72,00
• Güvenlik, 90 x 0,15, 13,50
• AWB ve dokümantasyon, 45,00
• Origin terminal handling, 55,00
  Toplam, 500,50, vergi ve varış masrafları hariç.

Not: Bu rakamlar yalnızca yöntemi göstermek içindir. Gerçek piyasa fiyatları, hat, sezon ve kapasiteye göre değişir.

Örnek hesaplama 2, hafif ama hacimli yük, hacimsel ağırlık belirleyici

Senaryo, 1 palet, 120 x 100 x 100 cm, gerçek ağırlık 80 kg.

• Hacimsel ağırlık 120 x 100 x 100, 6000, 200 kg.
• Chargeable weight 200 kg olur, fiyatlandırma bu değere göre yapılır.

Görüldüğü gibi, ambalaj optimizasyonu, özellikle havayolunda doğrudan maliyete dönüşür.

Teklif alırken kontrol listesi

• Gönderi bilgileri: koli adedi, ölçüler, ağırlık, istiflenebilirlik, palet tipi.
• Yük türü: tehlikeli, lityum pil, sıcaklık kontrollü, hassas ekipman.
• Güzergah ve servis: direkt, aktarmalı, express, standart.
• Incoterms ve teslim şekli: kapıdan havalimanına, havalimanından kapıya, kapıdan kapıya.
• Dahil olan masraflar: yakıt, güvenlik, yer hizmetleri, AWB, gümrükleme, yerel masraflar.
• Geçerlilik süresi ve kapasite onayı: spot mu, haftalık allotment mı.
• Gümrük ve vergi durumu: HS kodu, menşe, muafiyetler.
• Sigorta talebi: CIF, CIP, ya da ayrıca cargo insurance.

Sık yapılan hatalar ve nasıl kaçınılır

• Yalnızca kg fiyatını karşılaştırmak: Yerel masraflar ve pickup, delivery ücretleri dahil edilmeden alınan en düşük kg fiyatı, toplam maliyette daha pahalı sonuç verebilir.
• Ölçüleri yuvarlamak: 118 yerine 120 cm yazmak bile hacimsel ağırlığı etkiler. Tam ölçü verin, koli bazında.
• Yanlış Incoterms: Örneğin DAP beklerken CPT ile teklif almak, varış yerel masraflarını sürprize çevirir.
• Tehlikeli yük beyanı: DG uygunsuzluğu hat kapamalarına ve yüksek cezalara yol açar. IATA DGR uyumunu kontrol edin.
• Sezon etkisini göz ardı etmek: Zirve dönemlerde kapasiteyi ve geçerlilik süresini mutlaka teyit edin.

Barva ile doğru fiyatlandırma, şeffaf operasyon

Barva Lojistik, Avrupa, Asya ve Orta Doğu hatlarında havayolu, karayolu, denizyolu ve intermodal çözümleri entegre ederek tekliflendirir. Hacimsel ağırlık, basamaklı kg fiyatı, yakıt ve güvenlik gibi havayolu kalemleri ile origin ve destination yer hizmetlerini şeffaf biçimde ayrıştırır, gümrükleme ve depolama ihtiyaçlarınızla birlikte uçtan uca planlama yapar. Hız gerektiren bölgesel yüklerde, hattın uygun olduğu durumlarda minivan express gibi alternatifler de değerlendirilir. Hizmet detayları için, havayolu taşımacılığı sayfamıza göz atabilirsiniz.

SSS

Havayolu taşımacılık fiyatları sabit midir? Piyasadaki kapasite, sezon, akaryakıt ve hat doluluklarına bağlı olarak değişkendir. Bu yüzden tekliflerin geçerlilik süresi sınırlıdır.

Hacimsel ağırlık hesabında 6000 mi 5000 mi kullanılır? Uluslararası hava kargoda standart bölü 6000 kabul edilir. Bazı express kuryeler farklı çarpan kullanabilir, teklif aldığınız hizmete göre netleştirin.

Minimum ücret nedir, neden uygulanır? Düşük kilogramlı gönderilerde operasyonel sabit masrafları karşılamak için belirlenen taban tutardır. Kg ile çarpımın altında kalırsa devreye girer.

Varış yerel masrafları her zaman all-in’e dahil midir? Hayır. Incoterms’e göre değişir. DAP ve DDP gibi teslim şekillerinde satıcı daha çok kalemi üstlenir. FCA veya CPT gibi koşullarda varış masrafları alıcıya aittir.

Tehlikeli madde taşırsam ne değişir? IATA DGR uygun paketleme, etiketleme, MSDS, sınıfı ve UN numarası doğrulaması gerekir. Havayolu ve yer hizmetlerinde DG elçeleme ücretleri gündeme gelir.

Sigorta gerekli midir? Zorunlu değil, fakat özellikle yüksek kıymetli ve kırılgan yüklerde önerilir. Poliçe primi genelde fatura bedeli ve risk profiline göre hesaplanır.

Kapıdan kapıya teslimde kara taşıma nasıl fiyatlanır? Mesafe, hacim, bölge erişimi ve araç tipine göre hesaplanır. Şehiriçi, şehirdışı veya farklı ülke dağıtımları için ayrı kalem olarak tekliflenir.

Doğru hesabı birlikte çıkaralım

Yükünüzün ölçülerini ve hedef hattı paylaştığınızda, chargeable weight, basamaklı kg fiyatı, yakıt ve güvenlik ekleri, origin ve destination yerel masrafları ile net ve şeffaf bir teklif hazırlayabiliriz. Uçtan uca planlama, gümrükleme ve depolama entegrasyonu konusunda destek almak için Barva Lojistik’in havayolu taşımacılığı sayfasını ziyaret edin. Dilerseniz alternatif rota ve servis seviyelerini de sizinle birlikte değerlendiririz.

Kaynaklar ve ileri okuma: IATA TACT, Incoterms kuralları, ICC.